Macht en Seks
Een van de eerste dingen die ik heb gedaan om mijn leven weer wat structuur te geven was het aanschaffen van een jaarabonnement op Burgers Zoo in Arnhem. Deze dierentuin is zonder twijfel mijn favoriet onder de Nederlandse dierentuinen. Dat komt niet alleen door de schitterende ecodisplays (hallen waarin natuurgebieden worden nagebootst) die ze er hebben maar ook door bijvoorbeeld de chimpanseekolonie die hier woont. Het is deze apengroep geweest die de beroemde primatoloog Frans de Waal inspireerde voor zijn boek ‘Chimpanseepolitiek’, waarmee hij grote indruk maakte in de wereld van de wetenschap.
Voordat de Waal zijn theorieën bedacht, waren de biologen en sociologen het wel met elkaar eens dat het helemaal fout zat met de mens. Die zou immers altijd blijven streven naar macht omdat je als je machtig bent nu eenmaal de grootste kans hebt om te overleven. De chimpansee, met een DNA dat maar liefst voor 95 procent overeenkomt met dat van ons, leek dat met zijn gedrag te beamen. Chimpansees zijn namelijk geen schattige, lieve apen die alles voor elkaar over hebben. Integendeel: het zijn agressievelingen die alles doen om hun zin (lees: macht) te krijgen. Ze delen graag meppen uit, zijn bijtgraag en organiseren gevechten die zelfs tot hele oorlogen kunnen uitlopen.
De meest voorkomende aanleiding voor dit geweld zijn: vrouwtjes. Natuurlijk. Want wie de meeste vrouwtjes heeft kan zich het snelst voortplanten en daar gaat het natuurlijk allemaal om. Veel vrouwtjes, veel macht. Zo zit het bij de chimpansees en de aap die dat niet door heeft komt er snel genoeg achter. De mens lijkt op de chimp, dus is de mens is van natuurlijk gewelddadig en gemeen. Zo werd er gedacht.
Maar toen was er de bonobo. Tot de jaren dertig wisten we niet eens dat hij bestond. Ja, we wisten het wel, maar we dachten dat het eigenlijk een chimpansee was. Toen toonden wetenschappers met behulp van schedels aan dat de bonobo toch echt een eigen soort was. Ergens in de prehistorie werden de beide soorten van elkaar gescheiden door een rivier (apen kunnen niet zwemmen maar wel verdrinken) en toen zijn ze elk op hun eigen manier gaan ontwikkelen. Terwijl chimpansees conflicten (die over seks gaan) oplossen met geweld, lossen bonobo’s gewelddadige conflicten op met seks. En ook als er geen conflict is, wordt er heftig op los gevrijd. In een groep bonobo’s is er zowat vaker seks dan wij met onze ogen kunnen knipperen. Iedereen doet het met elkaar. Om deze reden hebben diverse dierentuinen deze apen al van de hand gedaan.
Het zal niemand verbazen dat bonobo’s veel communicatiever, speelser en gevoeliger zijn dan chimpansees. Ook hebben bonobo’s veel minder last van stress dan chimps. En mensen? Die zitten er ongeveer tussenin. En dit is voor veel mensen een hele geruststelling. De mens heeft dus van nature een goede kant en is dus niet alleen puur slecht.